A wiecie, że już mam prezent na Święta? Nie żartuję. Otóż znalazłem książkę, w której jest wszystko to, co kocham w książkach.

Nie, to nie "Buddenbrookowie" w świetnym przekladzie Jerzego Kocha.

Naczytałem się więc sprawozdaję.

***

Co za czasy, żeby być żywym. W świecie, gdzie Trump chce najechać Grenlandię, bo nie dostał Pokojowej Nagrody Nobla, czytanie pomaga przetrwać. Dlatego w ostatnich tygodniach czytałem bardziej namiętnie — i nie przerażały mnie książki powyżej 500 stron. W gąszczu nowości znalazłem też książkę, która na pewno trafi do mojego zestawienia najlepszych książek roku.

Zaczyn...

W tym roku czeka nas nowa powieść Olgi Tokarczuk, ale też nowe opowiadania Salmana Rushdiego, czy nagradzana powieść Kiran Desai. Literackim wydarzeniem roku na pewno będzie pierwszy od wielu dekad przekład "Czarodziejskiej góry" Manna. Liczę też na biografie - Joanny Pacuły, Meli Muter czy Anny Świrszczyńskiej. Wszystkie tytuły, które zamierzam w tym roku czytać - kierunek zwiedzania w moim miejscu pracy. A wy macie jakiś tytuł, na który czekacie?

Tylko Wicha mógł napisać "Apostrofę do asfaltu", którą tu znajdziecie. Ukazała się ostatnia książka laureata Nike. Poświęcona jest skromnemu warszawskiemu osiedlu. *** Marcin Wicha, zmarły w styczniu tego roku pisarz i projektant, autor m.in. książki "Rzeczy, których nie wyrzuciłem", za którą dostał Nagrodę Literacką "Nike", nad "Kamionkiem" pracował przez większość 2024 roku. "Widoczki sobie opisuję" - pół żartem, pół serio mówił, gdy pracowaliśmy nad wywiadem dla "Wyborczej". "Kamionek" to esej Wichy z fotografiami Agnieszki Rayss przygotowany z okazji wystawy "Znaleźne....

Gdy zaczynaliśmy plebiscyt "Książka 25-lecia", pisaliśmy, że "przez 25 lat w polskiej literaturze działy się rzeczy niezwykłe". Niezwykłe rzeczy wydarzyły się także w trakcie plebiscytu. Przez trzy tygodnie byliśmy świadkami setek rozmów o literaturze, sporów i ostrych czasem kłótni w komentarzach i mediach społecznościowych. 

Czytelnik bądź czytelniczka "Wyborczej" skrywająca się pod pseudonimem "abanazar" napisała pod jednym z naszych artykułów, że "plebiscyt" jest jak głosowanie na najlepszą piosenkę rockową. "Ludzie się pokłócą o Deep Purple i Hendrixa, a i tak zawsze wygrywa »Stairway to Heaven«".

Dzisiaj na Cmentarzu Powązkowskim rodzina, przyjaciele i czytelnicy pożegnali Marcina Wichę. W tych smutnych okolicznościach jest coś, co pozwala spoglądać w przyszłość. W kwietniu nakładem Wydawnictwa Muzeum Warszawy ukaże się "Kamionek", ostatnia książka zmarłego pod koniec stycznia laureata Nagrody Literackiej "Nike". *** — Kiedy tam chodzę, uświadamiam sobie, że w ciągu 150 lat niemal wszystko zdążyło tu zmienić swoje przeznaczenie — mówił Marcin Wicha w rozmowie z "Wyborczą". "Tam" oznacza Kamionek, warszawskie osiedle, które wyewoluowało z — włączonej w 1890 r. do Warszawy...

To ostatnie chwile plebiscytu "Książka 25-lecia". Od trzech tygodni w moim miejscu pracy niemal codziennie rozmawiam o polskiej literaturze - z krytyczkami i krytykami, pisarzami i pisarkami, dziennikarzami, bookstagramerami i jednym raperem. W poniedziałek wywiad z "legendą rynku książki" (kogo tak się nazywa, jak myślicie?), a na finał jeszcze kilka słów ode mnie. Nie tylko o "Sąsiadach". *** Ile można rozliczać dziadka za Wehrmacht? - Czytaj niebezpiecznie - postuluje Azar Nafisi, irańska literaturoznawczyni, zmuszona przed laty do wyjazdu z kraju. Jej zdaniem zbyt często...

Marcin Wicha (1972-2025) Pisał, że „powinien istnieć specjalny znak interpunkcyjny. Graficzny odpowiednik skurczu krtani”. Powinien. Znalazłby się w tym miejscu. Dokładnie w tym:

O MARCINIE PISZĘ TUTAJ

Od "Sąsiadów" do "Chłopek". 25 najważniejszych polskich książek ostatniego 25-lecia? "Żadna inna książka wydana po 1989 r. nie wywołała takiego wstrząsu", pisze Agata Żelazowska o "Sąsiadach" Jana Tomasza Grossa. "Nie ma polskiej humanistyki bez tej książki" - tak Magdalena Kicińska ("Pismo") napisała o "Do Europy - tak, ale razem z naszymi umarłymi". Emilia Dłużewska ("Gazeta Wyborcza") ma rację, gdy stwierdza, że Masłowskiej w "Wojnie polsko-ruskiej..." udało się stworzyć "język oddający współczesną Polskę". Zofia Król z "Dwutygodnika" zauważa, że "Piosenka o zależnościach i...

Stosik 25-lecia? Które z tych książek macie w domu? Która z nich jest dla Was ważna, może najważniejsza? Chcemy razem z Wami wybrać Książkę 25-lecia! Najpierw jednak poprosiliśmy 40 dziennikarek i dziennikarzy o podanie ich “10 najważniejszych książek” mijającego 25-lecia tego stulecia. Stosik, który podpieram to właśnie tytuły, które najczęściej pojawiały się wśród wskazań zaproszonych przez nas osób. Teraz czas na Czytelników i Czytelniczki. Książka 25-lecia to…? *** Przez 25 lat w polskiej literaturze działy się rzeczy niezwykłe. Byliśmy świadkami fantastycznych debiutów,...

Marcin Wicha: "Prosta reguła życia - robić rzeczy trochę lepiej, a nie trochę gorzej". *** Dzisiaj zachęcam do lektury mojej rozmowy z Marcinem Wichą. Jest o projektowaniu, architekturze, mieście, ptakach i wampirku z tych Van Pirków. *** Wojciech Szot: W książce „Gościnne występy. Kawałki o projektowaniu" piszesz tak: „Kostka Bauma oddala lęk". Lęk przed czym? Marcin Wicha: Utratą kontroli. Chyba zacznę od historyjki. W warszawskim Muzeum Woli była świetna wystawa o rzeczkach, strużkach, potokach, które kiedyś płynęły przez miasto. Jeszcze w XIX wieku większość z nich...