A wiecie, że już mam prezent na Święta? Nie żartuję. Otóż znalazłem książkę, w której jest wszystko to, co kocham w książkach.

Nie, to nie "Buddenbrookowie" w świetnym przekladzie Jerzego Kocha.

Naczytałem się więc sprawozdaję.

***

Co za czasy, żeby być żywym. W świecie, gdzie Trump chce najechać Grenlandię, bo nie dostał Pokojowej Nagrody Nobla, czytanie pomaga przetrwać. Dlatego w ostatnich tygodniach czytałem bardziej namiętnie — i nie przerażały mnie książki powyżej 500 stron. W gąszczu nowości znalazłem też książkę, która na pewno trafi do mojego zestawienia najlepszych książek roku.

Zaczyn...

Po co muzea? Kupujcie obrazy! Po co biblioteki? "Kultura jest dookoła, wystarczy ją zakupić" Takie pomysły mają fani Konfederacji. Na serio. *** "Twój pomysł na lepszą Polskę". Tym hasłem Konfederacja zaprasza do współtworzenia jej programu wyborczego. Po kilku dniach od uruchomienia specjalnego serwisu, w którym każdy może zaproponować "propozycję reformy", znalazło się w nim niemal 4 tysiące pomysłów. Można je oceniać i komentować. Zaciekawiło mnie, co zwolennicy Konfederacji chcieliby zmienić w kulturze. Nie spodziewałem się wiele - na szczęście dla polskiej...

Ponad 100 milionów długu ma Azymut, jedna z największych hurtowni w kraju. To już koniec firmy, która przez lata była ważnym graczem rynku książki. *** "Azymut to dużo więcej niż hurtownia" – tak mówili pięć lat temu członkowie zarządu firmy, która poza dystrybucją książek drukowanych zajmowała się ich drukiem, a także sprzedażą e-booków. Istniejąca od 1999 roku hurtownia Azymut jeszcze niedawno miała w ofercie ponad 80 tysięcy tytułów, a niemal połowa bibliotek deklarowała, że jest ich głównym dostawcą. W 2024 roku firma sprzedała ponad 6 milionów egzemplarzy. Dziś zwalnia...

Czy skoro 80 procent osób studiujących na wyższych uczelniach artystycznych to kobiety to jest dobrze czy źle? Pytam Iwonę Demko, rzeźbiarkę i profesorkę z krakowskiej ASP. *** Iwona Demko: Wizerunek rzeźbiarza to wizerunek macho. I tu się zaczynało robić ciekawie. Macho w końcu powinien być zadowolony z tego, że kobieta wygląda „jak kobieta". Dla panów na uczelni byłam wyzwaniem, z którym nie zawsze sobie radzili. Grałam wizerunkiem. Chciałam wnieść w przestrzeń zdominowaną przez mężczyzn element kobiecy. Wnieść do przestrzeni profesjonalistów wartości przez nich pogardzane i...

Najciekawsze muzeum, do którego trafiłem w 2025 roku? Proszę bardzo. *** Park Olimpijski w Londynie to niby park, z rzeką i ścieżkami, ale w jego centrum znajduje się olbrzymi stadion, a podczas spaceru mija się sporych rozmiarów pływalnię czy tor kolarski. Nad wszystkim góruje 114-metrowa wieża widokowa zaprojektowana przez Anisha Kapoora i Cecil Balmond. Wszystko zbudowano ponad dekadę temu z okazji letnich igrzysk olimpijskich. Olimpijski rozmach rozlał się na okolice. Przemysłowa dzielnica przechodzi szybkie przemiany, a jej symbolem stało się nowe, niezwykłe muzeum. Muzeum,...

Polska powieść 2025 roku? "Null" Twardocha. *** "Twardoch to z pewnością jest literatura i to wysokiego lotu. Dopełnił mi obraz wojny w Ukrainie o psychologiczne dossier" - pisze w komentarzach czytelnik "Wyborczej" o pseudonimie "duoblue". I to Twardoch, a dokładniej jego powieśc "Null" wygrywa w plebiscycie na "polską powieść roku 2025"! Gratulacje! *** Od ponad dziesięciu lat książki śląskiego pisarza ukazują się w Niemczech w wydawnictwie Rowohlt. To właśnie na zlecenie niemieckiego wydawcy Twardoch pracował nad esejem o wojnie. - Siedziałem nad nim pół roku i nie...

Najsłynniejszy czytelnik na świecie? Być może. Alberto Manguel, autor genialnych esejów o czytaniu i współtwórca legendarnego "Słownika miejsc wyobrażonych" to osoba, która o czytaniu i literaturze wie chyba wszystko. To rozmówca, który z pamięci i perfekcyjnie cytuje dziesiątki dzieł. Jednocześnie rozmówca, który nie wierzy w to, że czytanie uczy nas mądrości. *** Wojciech Szot: – Nurtuje mnie pewien problem. Otóż z jednej strony mówimy o tym, że czytanie jest pożądaną praktyką, bo powoduje, że stajemy się mądrzejsi, lepsi, uważniejsi. W domyśle: bardziej...

Ile jest takich nagród, przy których do ministry kultury Marty Cienkowskiej przychodzi pan lub pani X i mówi: "jemu dajecie"?

Jak ujawniliśmy w tekście z 6 stycznia, Ministerstwo Kultury przyznaje Nagrodę im. Tomasza Merty (o wartości 70 tys. zł) na wniosek jednej osoby, tłumaczki Magdaleny Merty. 

Ministerstwo wymienia tę nagrodę wśród najważniejszych dorocznych wyróżnień, które dostają wybitne postaci polskiego życia literacko — społecznego.

Andrzej Pilipiuk, laureat Nagrody im. Tomasza Merty „Między literaturą a historią" z 2025 roku, jest pisarzem fantasy, który obok swojej działalności...

W tym roku czeka nas nowa powieść Olgi Tokarczuk, ale też nowe opowiadania Salmana Rushdiego, czy nagradzana powieść Kiran Desai. Literackim wydarzeniem roku na pewno będzie pierwszy od wielu dekad przekład "Czarodziejskiej góry" Manna. Liczę też na biografie - Joanny Pacuły, Meli Muter czy Anny Świrszczyńskiej. Wszystkie tytuły, które zamierzam w tym roku czytać - kierunek zwiedzania w moim miejscu pracy. A wy macie jakiś tytuł, na który czekacie?

Przyznaję, że ta historia mnie w minionym roku zafascynowała. Otóż bardzo chciałem się dowiedzieć kto i dlaczego przyznaje pewną nagrodę w Ministerstwie Kultury. I ile jest warta. Korespondencja z rzecznikiem resortu była niespieszna, efekty są za to intrygujące. *** Był 2016 rok, gdy ówczesny minister Piotr Gliński zdecydował, że jedna z dorocznych nagród resortu kultury będzie przyznawana w kategorii "historia i literatura". Patronem wyróżnienia ustanowiono Tomasza Mertę, byłego generalnego konserwator zabytków, który zginął w katastrofie smoleńskiej. Postanowiliśmy...